Meer muziek in flow

9 juni 2016

Flow is een psychologische term voor ervaringen waarbij je volledig opgaat in een activiteit, terwijl je een gevoel van gemak ervaart, van flow. 

Sporten, creatieve activiteiten, lezen, zijn bezigheden waarin je in een staat van flow kunt raken. Misschien ben je je er niet bewust van, maar het zijn waardevolle ervaringen.

Ook bij het maken van muziek kun je in flow komen. Ter illustratie een paar voorbeelden die het verschil aangeven hoe je een handeling kunt ervaren:

Oefenen van techniek

Ervaring in flow

Je voelt dat je vingers spelenderwijs leniger en trefzekerder worden. Het kost je geen moeite dit te doen, je hebt geen idee van tijd

Ervaring zonder flow

De oefeningen zijn moeilijk, je vingers willen niet wat jij wil, er zit veel spanning in je spieren, het lijkt wel werk, je wordt er moe van.

Stukje muziek spelen

Ervaring in flow

Je gaat op in de muziek, terwijl je je concertreert op de klank van je instrument en de sfeer van de muziek. Je houdt je niet bezig met wat anderen ervan zouden vinden.

Ervaring zonder flow

Je bent van te voren bezig met een moeilijk stukje, en je maakt je er zorgen over. Daardoor gaan makkelijke delen ook slecht.
Of de muziek is saai voor je geworden, je speelt het gedachteloos, zonder inspiratie.

Spreken de voorbeelden voor zich?

Zie je het belang van flow?

Uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat het belangrijk is dat de muziek/oefeningen die je speelt niet te makkelijk of te moeilijk voor je zijn: wanneer het te moeilijk is, kom je niet aan spelen toe, is het te makkelijk, ga je je vervelen.Samengevat heeft een staat van flow de volgende kenmerken:

  • Gevoel van verhoogde controle
  • Activiteit zonder moeite
  • Tijdsloosheid
  • Samensmelting tussen zijn en doen ( je doet zonder dat je nadenkt, het gebeurt vanzelf)

Hoe kom je in flow?

Niet alles is stuurbaar, maar met de volgende oefeningen kun je wel gunstige voorwaarden scheppen:

  • Maak contact met je instrument. Voel hoe je vingers je instrument, de snaren aanraken. Duw je hard, of aai je juist een beetje. Speel ermee. Maak van de gitaar een verlengstuk van jezelf
  • Luister naar de klank van je instrument. Klinkt het zuiver? Hoor je boventonen (een toon heeft meerdere klanken in zich) ? Welke kleur zou je een klank geven? Hoe meer je luistert, hoe meer je gaat horen.
  • Houd jezelf voor ogen dat je aan het spelen bent, en niet aan het werken. Wanneer je spanning voelt in je vingers, handen, armen, schouders, nek, laat het los en ontspan. Wanneer dat moeilijk is, doe een paar simpele rekoefeningen. Zijn er problemen, iets wat je niet snap/ nog niet kan: vereenvoudig het probleem: b.v. 8 snelle tonen kan je misschien nog niet, maar begin gewoon met 2 tonen, en, als dat lukt een derde erbij.
  • Benader een nieuw in te studeren stuk speels en improviserend.

Een gezegde luidt: Hoe eet je een olifant op? Door telkens een hapje te nemen.

Tips:

  • Oefen en klein motiefje totdat het goed klinkt, geniet van de klank en maak je geen zorgen om de rest
  • Speel eens in een ander ritme / maatsoort
  • Misschien kun je zelf een stukje verder improviseren na de eindstreep.
  • Begin eens ergens middenin het stuk.
  • Kun je iets dat in majeur staat in mineur spelen ( of andersom)?
  • Ben je balorig, speel het zo, ben je boos, wees boos in je spelen, ben je lief, speel het zo lief, verdrietig, blij....Door jezelf vrij te laten, ontdek je hoe je iets zelf wilt spelen
  • Heb je zelf een ander idee?

Flow is volledig aanwezig zijn in het nu.

Wat zeggen anderen over flow:
“Flow ervaringen geven heel veel positieve energie en zijn vaak momenten van diep leren, creativiteit en groei.” (Csikszentmihalyi, 1990)

.Al bereid je je nog zo goed voor, flow is gelukkig niet altijd voorspelbaar, zoals blijkt uit het volgende citaat:
“.......Overigens gebeuren er ook onverwachte dingen: je komt vermoeid op het concert, daarbij brengt iemand je nog uit je humeur door een onaangenaam gesprek of telefoontje. Je denkt: “vandaag wordt het concert slecht.” En plotseling heeft de muziek je te pakken! Dit is het grootste geluk.”...... ( K. Kondrashin, uit:'over dirigeren').

Je kunt wel oefenen in het scheppen van de juiste voorwaarden. Wanneer je oefent volgens de uitgangspunten van flow, zul je merken dat je sneller in een staat van flow komt, beter gaat spelen terwijl het je minder moeite kost.
Tot slot een quote voor de perfectionisten onder ons:
“Dat prestatiegerichte ben ik kwijtgeraakt. Heerlijk om daar verlost van de zijn. Sindsdien speel ik beter piano.” (Mike Boddé, interview NRC).
Wil je meer lezen/ weten over flow? Ga dan naar Flowskills.
Terug naar overzicht